Tuy nhiên, hiện giờ tục ngủ thảo đã bị biến tướng, bị lợi dụng khiến nhiều gia đình Raglai phải dắt trâu đi trừ nợ tình, nhiều cô gái vướng vào duyên phận bẽ bàng khi cho ra đời những đứa con không cha
Lễ bỏ mả cũng là dịp trai gái các làng lân cận gặp gỡ, tìm hiểu, bàn thảo nỉ non với nhau để nên duyên vợ chồng”. Thông tục này thường diễn ra vào các đêm lễ hội của làng. Nhưng lòng vẫn giữ những kỉ niệm đẹp về nhau, không ai trách hờn, ghét bỏ gì nhau.
Sau những đêm ngủ thảo con gái thấy ưng thuận chàng trai nào thì bắt lấy làm chồng đưa về nhà xin phép gia đình, họ hàng.
Ngủ thảo không diễn ra một đêm mà rất nhiều đêm để bộc bạch, nói chuyện, tâm can để thấu hiểu lòng nhau. Kỳ 1: Khám phá tục “ngủ thảo” của người Raglai Tục ngủ thảo là một tập tục đẹp chỉ dành cho nam thanh nữ tú Raglai chưa lập gia đình.
Trời bắt đầu về khuya, từng đôi trai gái lần lượt đưa nhau về chốn nghỉ, nơi có mái nhà sàn yên ấm. Người Raglai cho rằng lễ bỏ mả là những ngày vui bởi đây là thời điểm người chết được tự do, được rời khỏi mặt đất, được người sống cho ăn uống no say và quan trọng nhất là được siêu thăng về với ông bà tổ tông ở cõi trên… Vui với niềm vui của người chết nên trong những đêm bỏ mả người Raglai cùng nhau tấu lên những điệu Mã La rộn rã.
Trong tiếng nhạc của Mã La vui nhộn mừng lúa mới (một loại nhạc cụ truyền thống được làm bằng đồng như cồng chiêng ở Tây Nguyên nhưng không có núm được vỗ bằng tay), già làng Pi Năng Trách (61 tuổi, ở làng Ma Oai, xã Phước Thắng, huyện Bắc Ái) nói về tục ngủ thảo của dân tộc mình: “Cho đến bữa nay không ai lí giải được tục ngủ thảo có thừ thuở nào, chỉ biết rằng, người Raglai trước khi thành vợ thành chồng đều sang những đêm ngủ thảo.
Nhưng quan trọng nhất, họ sợ xúc phạm đến sự uy nghiêm của các vị thần (người Raglai theo tín ngưỡng đa thần).
Nguyên gốc của tục ngủ thảo chỉ dành cho những cặp nam nữ chưa lập gia đình gặp nhau trong những đêm trăng sáng khi làng có lễ hội ăn mừng lúa mới, lễ cưới và lễ bỏ mả… Khi các chàng trai cô gái đã phải lòng nhau thì sẽ ngủ thảo.
Vì theo người Raglai chỉ có loài vật mới quan hệ lộn xộn như thế. QUYÊN TRIỆU - HẠ DU. Ngoài việc làng phạt heo, gà để đãi cả làng, cả dòng họ của cô gái lẫn chàng trai phải làm lễ tạ tội trước bàn độc cha ông vì đã làm xấu mặt xóm làng và ô uế dòng tộc.
Họ nằm bên nhau trao gởi cả thảy nỗi niềm, nhưng chỉ giới hạn ở nắm tay tuyệt đối không có chuyện ái ân. Theo tục của người Raglai, nếu ai “vượt rào”sẽ bị phạt tới hàng chục con heo, con gà đãi dân làng, dòng tộc để tạ lỗi vì đã làm ô nhục dòng tộc, làng xóm.
Người Raglai quan niệm, nếu không là tình thìa là tình bạn trong sáng và bền vững
Trong những đêm ngủ thảo, trai gái có thể ngủ với nhau đến sáng nhưng luật tục có từ ngàn đời cấm mọi hành vi quá mức đi trái lại thuần phong mỹ tục trong sáng được người Raglay duy trì.
Nguyên gốc của tục “ngủ thảo” mang tính nhân bản sâu sắc Nhớ về những ngày tháng “ngủ thảo” kén chồng, bà Katơr Thị Hách (92 tuổi, ở làng Ma Oai) giãi tỏ: “Ngày trước trai gái hễ thích nhau thì cô gái chủ động mời chàng trai về nhà sàn ngủ thảo. Vì người Raglai theo chế độ mẫu hệ, con gái chủ động đi bắt chồng, con cái sinh ra lấy họ mẹ.
Mỗi chàng trai đi quá trớn phải nộp heo, trâu cho làng và gia đình cô gái mà anh ta đã xâm phạm. Những chàng trai người Raglai ở làng Ma Oai, xã Phước Thắng, huyện Bắc Ái “Ngủ thảo” chỉ giới hạn ở việc nắm tay Cũng như nhiều dân tộc khác, người Raglai ở huyện Ninh Sơn và huyện Bắc Ái (tỉnh Ninh Thuận) có nhiều tập tục lạ, có những tập tục đã bị mai một dần theo thời gian hoặc chỉ còn đọng lại trong kí ức của những người cao tuổi trong làng.
Việc chủ động mời ngủ thảo không phân biệt nam hay nữ, ai mời cũng được điều đó biểu đạt sự bình đẳng giới. Bởi theo quan niệm của người Raglai, những chàng trai cô gái như vậy là không đứng đắn, không trang nghiêm trong chuyện tình cảm. Trong ngôi nhà sàn với ánh lửa bập bùng và mùi thơm của lúa nương được treo trên gác bếp, già làng Pi năng Trách hồi tưởng về luật tục của núi rừng: “Trong những đêm làng làm lễ bỏ mả, trai gái Raglai hay gặp nhau, đưa mắt mời nhau ngủ thảo nhiều nhất.
Từ bao đời nay, người Raglai xem dục tình rất thiêng liêng, có ngốc giám sát.
Bít tất những yếu tố trên cho thấy sức mạnh của tín ngưỡng và niềm tin bất di bất dịch vào tâm linh đã chi phối đến luật tục của người Raglai dưới chân núi Tà Năng có hiệu quả hơn pháp luật.
Do đó trong quá trình “ngủ thảo” các chàng trai cô gái luôn ý thức chuyện giữ mình. Sau giai đoạn đó, cô gái mở lời với gia đình tiến hành thủ tục bắt chồng.
(ĐSPL) - Tục "ngủ thảo" của tộc người Raglai (tỉnh Ninh Thuận) là trai gái được phép ngủ với nhau để tâm tư, cởi mở tìm hiểu cho đến khi thiếp đi trong giấc nồng. Khi cô gái đã ngỏ lời, ba má hai phía phải đưa đôi nam nữ ra trình diện với các bậc cao niên, những người uy tín trong làng để xem đôi nam nữ có quan hệ đồng huyết, có vi phạm loạn luân hay không? Tiếp theo đôi trai gái còn trải qua sự dò hỏi về tính, ngoại hình, sức khỏe… mới được hai bên gia đình đồng ý cho kết hôn.
Ai vi phạm những điều cấm kị trong hôn nhân như quan hệ bất chính, quan hệ tình dục trước hôn bị xem là làm theo lời xúi giục của ma quỷ nên bị làng phạt rất nặng”, ông Mạo Ngọc Thản người Raglay, nguyên Phó chủ tịch huyện Ninh Sơn thanh minh về tục ngủ thảo
Sau những đêm ngủ thảo, đôi trai gái nhận ra rằng chẳng thể sống rời nhau sẽ tiến đến hôn nhân. Thậm chí có làng con bắt cả đôi trai gái vi phạm luật tục buộc vào chuồng heo vục mặt xuống máng ăn cám heo và đuổi khỏi làng. Dưới ánh lửa bập bùng bên chén rượu cần các cô gái chàng trai nhảy múa theo nhịp Mã La ngân vang.
Một khi đôi trai gái nào mời nhau về nhà ngủ thảo tức là họ đã ưng cái bụng rồi. Người Raglai có quan niệm về hôn nhân rất tinh khiết, lành mạnh. Nam thanh nữ tú hát đối đáp, nhảy múa, uống rượu tới khuya mới tàn cuộc.
Ngủ thảo tức thị ngủ chung với nhau để tâm tình, để hiểu nhau rồi yêu nhau chứ không được quan hệ thân xác”. Nếu đôi trai gái cố tình “ăn cơm trước kẻng” phía gia đình cô gái sẽ lên án khuyết điểm của chàng trai và phạt nặng. Trái lại, sau những đêm ngủ thảo, nếu không ưng thuận, không hiểu được nhau thì đôi trai gái chia tay.
Tục ngủ thảo không ai biết rõ có tự bao giờ, song xét về góc độ văn hóa, tục ngủ thảo mang tính nhân văn sâu sắc. Nhưng cũng có những tập tục được lưu truyền mãi đến ngày nay. “Tục ngủ thảo phản ảnh nét sinh hoạt văn hóa trong sáng mang đậm tính nhân văn sâu sắc của người Raglai.
Ngủ thảo mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc Sau những đêm ngủ thảo sẽ có nhiều đôi lứa tâm đắc phát sinh tình.
Trong thời kì cô gái hay chàng trai đó đã ngủ thảo với nhau thì không được bữa nay ngủ với người này, mai ngủ với người kia. Ông Mạo Ngọc Than, nguyên Phó chủ tịch huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận Theo những người uy tín trong cộng đồng người Raglai, những người “phạm tội” sẽ bị trưởng làng bắt úp mặt xuống đá rồi lấy roi mây quất khắp cơ thể trước sự chứng kiến của cả làng. Vì luật tục rất khắt khe, nên người Raglai sợ phạt và sợ hổ thẹn với người nhà, dòng tộc bị hạ nhục, mặt khác sợ bị dòng họ khác cười chê.
Người như vậy đi đến đâu cũng bị mọi người xa lánh, xua đuổi và mang tiếng xấu cả đời”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét